Daltononderwijs.
Helen Parkhurst begon in 1920 het onderwijs volgens haar ideeën te organiseren. Het Daltononderwijs dankt haar naam aan het plaatsje Dalton waar voor het eerst het Daltononderwijs in de praktijk werd gebracht.
Helen Parkhurst
Elke school, team moet zich vrij voelen zelf een vorm te kiezen bij de situatie waarin men werkt. Elk kind, elke groep en elke leraar is uniek.Dat daarom elke Daltonschool weer uniek is spreekt voor zich.
Wie was Helen Parkhurst
Helen Parkhurst en haar ideeën.
Helen Parkhurst is geboren in 1887 in Wisconsin, Verenigde Staten van Amerika. Van 1905 tot 1913 was zij in de praktijk van het lager onderwijs werkzaam. In deze tijd experimenteerde zij op verschillende scholen verspreid over Amerika. Het is voor een goed begrip van Parkhurst van belang, dat haar streven naar veranderingen in het onderwijs en opvoeding wortelt in de confrontatie met de praktijk. Haar eerste opgave is, op haar eerste school, een 'eenmansschooltje' in Wisconsin, zo goed mogelijk onderwijs te geven. Haar theoretische kennis over hoe kinderen leren lezen, schrijven, rekenen lost haar specifieke probleem niet op. Helen, de vers afgestudeerde leerkracht, krijgt te maken met veertig kinderen van verschillende leeftijden. Hoe zal ze dit probleem oplossen? Helen denkt na over haar eigen ervaring als schoolkind en zij herinnert zich dan hoe het alsmaar stil zitten, het alsmaar luisteren, oefenen en herhalen haar leergierigheid beknotten. Zij verbindt haar noodsituatie met het demotiverende luisteronderwijs en komt tot een even simpele als ingenieuze oplossing: zij doorbreekt de voorgeschreven bepalingen van het lesrooster en de leerstof. Ze vraagt kinderen zelf te kiezen uit de aangeboden leerstof, eigen leerprogramma's te maken en vertelt hen dat zij altijd hulp kunnen vragen aan haar of aan andere kinderen. Leerling en leerkracht gaan als het ware een samenwerkingsverband aan, waarbij de een zich verplicht het in vrijheid gekozen leerdoel binnen een bepaalde tijd te bereiken en de ander hem toezegt daarbij waar nodig behulpzaam te zijn. Helen kiest voor individualiserend onderwijs in plaats van frontaal klassikaal onderwijs, zoals dat in die tijd gebruikelijk was en nog steeds is.
Dalton als uitgangspunt in onderwijs en opvoeding
De school onderschrijft de drie essentiële uitgangspunten van het Daltononderwijs:
 |
 |
 |
| Vrijheid | Zelfstandigheid | Samenwerken |
In de Dalton zienswijze betekent dit het volgende. Vrijheid bereiken we door kinderen binnen het schoolprogramma ruim een keuze te bieden. De leerling is naar eigen inzicht bezig lesstof te onderzoeken (verwerken). Hiervoor hebben we de ruimte en een goede tijdsindeling. Wij gaan er vanuit dat het uitvoeren van iets dat je zelf hebt gekozen verantwoordelijkheidsgevoel kweekt. Hierdoor krijg je zelfstandigheid, maar bereik je ook dat je een grote(re) motivatie hebt.
Samenwerking betekent voor ons niet alleen het samen oplossen van problemen. Meer nog bedoelen we hier de positieve invloed die kinderen op elkaar hebben: ze leren immers van elkaar. Het is dus samen werken én samenwerken.
We hebben het onderwijs zo georganiseerd dat er alle ruimte is voor de ontwikkelingsdrang van het kind. Hiervoor hebben wij de taakbrief ontwikkeld -een taakgerichte stijl van werken waarbij kinderen aan één of meer opdrachten werken. Het is heel belangrijk dat kinderen de taak overzien, weten wat de bedoeling ervan is en waaraan het resultaat moet vol doen. Hierdoor kan het kind goed schatten hoeveel werk iets is en welke middelen hij of zij nodig heeft om de taak met een goed resultaat af te ronden. Belangrijk is ook dat hij of zij het eigen tempo kan bepalen.
Als u bij ons door school loopt zult u een aantal zaken tegenkomen die het bovenstaande zullen illustreren. Bijvoorbeeld in de groepen 1 en 2 werken de kinderen met behulp van het taakbord aan hun taak. Voor de allerkleinsten is de taak beperkt tot hooguit 2 weektaken. Het spelen naar eigen keuze blijft de overhand houden. De kinderen die meer aan kunnen krijgen de kans om hun taak uit te breiden. In deze twee groepen leren zij de kleuren van de dag, het inplannen en registereren van hun taak . Zo kunnen zij datgene wat zij als taak hebben gekregen, met een magneet zelf op een bepaalde dag inplannen. Wanneer ze de taak af hebben registreren ze dit op het taakbord door de magneet te vervangen. In de eerste twee leerjaren brengen wij ze de principes bij van het zelfstandig werken. Dat betekent dat zij leren om te werken met de uitgestelde aandacht. De kinderen weten, dat wanneer zij tijdens het uitvoeren van hun taak of tijdens het vrij spelen een probleem krijgen, zij eerst naar een klasgenootje moeten stappen om hulp te vragen. Wanneer dat ook niet helpt, gaat het kind een andere opdracht doen, totdat de juf weer “beschikbaar” is. De leerkracht draagt zichtbaar een ketting, zij geeft op dat moment speciale zorg aan leerlingen of observeert. Op dat moment mag zij gedurende een korte tijd niet gestoord worden. Er wordt wederom een duidelijk beroep op de zelfstandigheid van de kinderen gedaan.
Medio groep 3 wordt de taakbrief geïntroduceerd. Daarop staat het dagprogramma ( de dagtaak) en een gedeelte die ze zelf in moeten plannen (de weektaak).
Hoe zit dat dan met de samenwerking?
In alle groepen, maar vooral in de eerste drie leerjaren wordt veel aandacht besteed aan het kunnen samenwerken met anderen. Daarvoor hebben we een lijst met basisvaardigheden opgesteld, waarvan wij zeggen dat de kinderen die moeten beheersen om met elkaar te kunnen samenwerken. Wat dacht u van bijvoorbeeld van; een compliment geven, iemand uit laten spreken, het verschil tussen echt helpen en voorzeggen. In het kort gezegd: hoe ga je respectvol met elkaar om.
Vanaf groep 1 wordt er geoefend met de werkvormen van het SCL, het Structureel Coöperatief Leren. Deze werkvormen activeren en motiveren leerlingen door ze op een gestructureerde manier te laten samenwerken. De aanpak leidt tot hogere leerprestaties en een goede onderlinge verstandhouding. Bij Coöperatieve werkvormen wordt de samenwerking zo gestructureerd dat niemand kan onderduiken én niemand de interactie kan overheersen.
De rol van de leerkracht:
Met de drie uitgangspunten zal het duidelijk zijn dat de rol van de leerkracht op onze school een fundamenteel andere is dan in vele andere vormen van onderwijs. Hij of zij geeft niet alleen onderwijs, maar is meer begeleider en, als dat nodig is, stuurman. Orde in een groep krijgt ook een andere dimensie, aangezien het in het Daltononderwijs vooral gaat om een zorgvuldige planning van de lesstof. De stof wordt in onderdelen geschikt gemaakt voor klassikale instructie, maar ook voor onderdelen waarbij leerlingen hun eigen aanpak kunnen inzetten. We verwachten veel van de leidinggevende kwaliteiten van onze leerkrachten.
De inrichting van onze school:
De inrichting van onze school – en de manier waarop de klassen zijn georganiseerd – stimuleert het kind zelfstandig te werken, samenwerking te zoeken, een eigen werkplek te vinden en de taak naar eigen inzicht te volbrengen. Voorwaarde erbij is een grote toegankelijkheid van middelen, materialen en personen. Zelfverantwoordelijk leren staat bij Dalton in een opvoedkundige context. Als er meer verantwoordelijkheid gegeven wordt, krijgt de leerling meer mogelijkheden zelfstandig te leren. Naarmate de leerling vordert in het leerproces, kan de rol van de leerkracht steeds meer die van begeleider worden.
